ludzie sztuka myśli archiwum

MOCNE SPOJRZENIE

Wierni czytelnicy powieści Andrzeja Sapkowiskiego, wielbiciele twórczości Jacka Dukaja czy fani Rafała Ziemkiewicza doskonale znają serię wydawniczą superNOWA, w której także jest miejsce na ciekawe debiuty. Całkiem niedawno swój „Mocny program”, zmieniający się w „nocny program” niepokornej wyobraźni, zaprezentował Bartek Świderski, młody dziennikarz i socjolog. Nie dziwi więc, że otrzymaliśmy zbiór opowiadań bliski tematyce społecznej i utrzymany w konwencji social fiction. Wykreowany świat nie wydaje się ani odległy, ani baśniowy, ani nierealny... no, może chwilami. Odnajdujemy w nim mnóstwo rekwizytów masowej wyobraźni, które pomagają urealnić opisywane zdarzenia. Ale właśnie za pomocą tego co nam znane, bliskie, doświadczalne następuje demaskacja rzeczywistości a wraz z nią i naszych „zaprogramowanych” poglądów, ocen, gustów... Bartek Śiwderski mocno dotyka naszą świadomość. Pyta czy jesteśmy wystarczająco tolerancyjni, by zaakceptować „innych”. Owi inni to wcale nie przybysze z kosmosu (wtedy odpowiedź byłaby hipotetycznie lekka) ale żyjący obok nas, na tej samej planecie...

Jeszcze bardziej zajmujące wydaje się być pytanie o możliwości kierowania ludzkimi zachowaniami a nawet poglądami. Na ile jesteśmy odporni na manipulację? Czy wiemy jak łatwo można jej ulec? Jeśli jeszcze jesteśmy wolni od takich refleksji, to po lekturze opowiadań Bartka Świderskiego na pewno będziemy uważniejsi. Jego bohaterowie stykają się z różnymi metodami wpływania na nich świadomość: od najbardziej oczywistej reklamy podprogowej, poprzez oddziaływanie programów typu reality show, aż do coraz bardziej ekspansywnego internetu. Możliwości jest więcej. Wyobraźnia autora nie ograniczyła się tylko do sposobów znanych w świecie mediów ale wytyczyła nowe np. System Pobudzania Poddźwiękowego. Podobnych, zaskakujących pomysłów w „Mocnym programie” znajdziemy wyjątkowo dużo: szkolne realty show, istoty pozbawione cienia, kwarantanna dla żołnierzy wracających z wojny, kobiecy magazyn uzależniający od siebie czytelniczki. To tylko niewinnie brzmiące hasła. Ich prawdziwa moc ukryta jest w programie Bartka Świderskiego.

I jeszcze jedno! Bardzo ważne! Tej książki nie można przeczytać bez dobrej zabawy i uśmiechu. Chwilami przypomina doskonały kryminał, wciąga jak świetna powieść obyczajowa, urzeka poczuciem humoru i pozostawia nas z przekonaniem, że: „najdziwniejsze rzeczy posiadają całkiem logiczne uzasadnienie, wystarczy przypatrzeć się im spokojnie i bez pochopnych założeń a proiri”.

Dorota Zwolska

Bartek Świderski „Mocny program”, superNOWA, Warszawa 2002